Bir taşınmazın ya da yapının imar mevzuatına uygunluğu, tek bir belgeye bakılarak anlaşılamaz. Plan kararları, ruhsat, onaylı proje ve yapı kullanma izni birbirini tamamlayan belgelerdir. Bu rehber, bu belgelerin hangi sırayla ve nereden kontrol edilebileceğini özetler.
İmar durumu ve plan notları
İlk adım, parselin yürürlükteki imar planındaki durumunu öğrenmektir. İmar durumu bilgisi; kullanım kararını (konut, ticaret, donatı alanı vb.), yapılaşma koşullarını ve varsa özel plan notlarını gösterir. Bu bilgi taşınmazın bulunduğu yerdeki yetkili idareden, genellikle ilgili belediyeden alınır.
- Parselin ada/parsel bilgisiyle güncel imar durumunu talep edin.
- Plan notlarını ve özel hükümleri ayrıca okuyun.
- Askıda olan veya değişiklik sürecindeki plan bulunup bulunmadığını sorun.
Yapı ruhsatı ve onaylı proje
3194 sayılı İmar Kanunu kapsamındaki yapılar için inşaata başlanmadan önce yapı ruhsatı alınması gerekir. Ruhsat, onaylı mimari ve mühendislik projelerine dayanır. Mevcut bir yapıyı değerlendirirken ruhsatın tarihi, konusu (yeni yapı, ilave, tadilat) ve onaylı projeyle fiilî durumun uyumu birlikte incelenmelidir.
Yapı kullanma izni
Yapı tamamlandığında, ruhsat ve eklerine uygun inşa edildiğinin tespiti üzerine ilgili idare tarafından yapı kullanma izin belgesi düzenlenir. Bu belge, yapının kullanılmaya başlanmasına ilişkin temel belgedir. Satın alma veya kiralama öncesinde yapı kullanma izninin bulunup bulunmadığı ilgili idareden kontrol edilebilir.
Tapu kaydı imar uygunluğunu tek başına göstermez.
Tapudaki nitelik bilgisi; ruhsat, proje veya yapı kullanma izni yerine geçmez. Bu belgeler ilgili idarenin kayıtlarından ayrıca doğrulanmalıdır.
İdari işlemler ve başvuru kayıtları
İmar ve yapılaşmaya ilişkin işlemlere karşı bilgi edinme, itiraz ve idari yargı yolları mevzuattaki süre ve usullere tabidir. Süreler genellikle işlemin tebliği veya ilanıyla başladığından, idareden gelen yazıların tarihleriyle birlikte saklanması önemlidir. Başvuruların ve alınan yanıtların kayıt altında tutulması, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda belge sağlar.